2026'da Hangi Davalarda Arabuluculuk Zorunlu? Güncel Liste

Arabuluculuk, tarafların bağımsız ve tarafsız bir arabulucu eşliğinde uyuşmazlıklarını mahkeme dışında çözmelerini sağlayan yöntemdir. Türk hukukunda bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır: önce arabulucuya gitmeden dava açarsanız, davanız usulden reddedilir. Bu yazıda 2026 itibarıyla zorunlu arabuluculuk kapsamındaki uyuşmazlıkları ve süreci anlatıyoruz.

Zorunlu (Dava Şartı) Arabuluculuk Kapsamındaki Uyuşmazlıklar

1. İş Hukuku Uyuşmazlıkları

İşçi ve işveren arasındaki; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, ulusal bayram ve genel tatil alacakları gibi işçilik alacakları ile işe iade talepleri zorunlu arabuluculuğa tabidir. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davaları ise kapsam DIŞINDADIR; bunlarda doğrudan dava açılır.

2. Ticari Uyuşmazlıklar

Konusu bir miktar para olan ticari alacak ve tazminat talepleri için arabuluculuk dava şartıdır. İki tacir arasındaki cari hesap alacakları, hizmet ve satım sözleşmesinden doğan alacaklar, çek-senet sonrası alacak talepleri tipik örneklerdir. İtirazın iptali davaları da bu kapsamda değerlendirilmektedir.

3. Tüketici Uyuşmazlıkları

Tüketici mahkemesinin görev alanına giren ve tüketici hakem heyeti sınırının üzerindeki uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabuluculuk zorunludur. Ayıplı mal ve hizmet, abonelik, devre tatil, paket tur ve bankacılık işlemlerinden doğan uyuşmazlıklar örnektir. Hakem heyeti kapsamındaki küçük tutarlı uyuşmazlıklarda ise arabuluculuk değil, doğrudan hakem heyeti yolu izlenir.

4. Kira, Komşuluk ve Kat Mülkiyeti Uyuşmazlıkları

2023 değişiklikleriyle; kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar (kira bedelinin tespiti, kira alacağı, tahliye), taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi davaları, kat mülkiyetinden kaynaklanan uyuşmazlıklar ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuk kapsamına alınmıştır. Ankara'da özellikle kira tespit ve tahliye uyuşmazlıklarında arabuluculuk aşaması artık sürecin standart ilk adımıdır.

5. Tarım Üretim Sözleşmeleri

Tarımsal üretim sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklar da dava şartı arabuluculuğa tabidir.

Arabuluculuğun Zorunlu OLMADIĞI Davalar

• Boşanma, velayet, nafaka gibi aile hukuku davaları (anlaşmalı çözüm mümkün olsa da dava şartı arabuluculuk yoktur)
• İş kazası ve meslek hastalığı tazminatları
• Ceza davaları (bunlarda ayrı bir kurum olan uzlaştırma uygulanabilir)
• İdari davalar (iptal ve tam yargı davaları)
• Miras davaları (ortaklığın giderilmesi hariç kural olarak)
• Trafik kazası tazminat davaları (sigortaya başvuru şartı ayrıca geçerlidir; ihtiyari arabuluculuk mümkündür)

Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?

1. Başvuru: Uyuşmazlığın bulunduğu yerdeki adliye arabuluculuk bürosuna başvurulur. Ankara'da başvurular Ankara Adliyesi ve Ankara Batı Adliyesi arabuluculuk bürolarından ya da UYAP üzerinden yapılır.
2. Arabulucu atanması: Büro, sicile kayıtlı bir arabulucuyu görevlendirir; taraflar anlaşarak da arabulucu seçebilir.
3. Toplantılar: Arabulucu tarafları toplantıya davet eder. Toplantılar yüz yüze veya online yapılabilir. İş uyuşmazlıklarında süreç kural olarak 3-4 hafta, ticari uyuşmazlıklarda 6-8 hafta içinde tamamlanır.
4. Sonuç: Anlaşma sağlanırsa düzenlenen anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi ile mahkeme ilamı gücüne kavuşur. Anlaşma sağlanamazsa 'son tutanak' düzenlenir ve bu tutanakla dava açılabilir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Son tutanak olmadan dava açmayın: Dava şartı eksikliğinden ret, size zaman ve harç kaybettirir.
• İlk toplantıya katılın: Geçerli mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinden sorumlu tutulabilir.
• Anlaşma belgesini imzalamadan avukata danışın: Arabuluculukta imzalanan anlaşma kesin hüküm etkisi doğurur; aynı konuda tekrar dava açamazsınız. Özellikle işçilik alacaklarında kalem kalem hesap yaptırmadan imza atmayın.
• Zamanaşımı durur: Arabuluculuk süreci boyunca zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez.

Sonuç

Arabuluculuk doğru yönetildiğinde aylarca sürecek davaları haftalar içinde çözebilir; ancak masada hakkınızı bilmeden oturmak kalıcı kayıplara yol açar. Ankara'da arabuluculuk sürecine taraf vekili olarak katılım ve anlaşma belgesi incelemesi için Av. Çağlar Aydın'dan destek alabilirsiniz.